Przedmiotowy system oceniania z geografii

  1. Nauczanie geografii odbywa się zgodnie z programem edukacyjnym pt: „Program nauczania geografii w klasach 5 – 8 szkoły podstawowej - autorstwa Arkadiusz Głowacz, Agnieszka Lechowicz, Maciej Lechowicz, Piotr Stankiewicz, zgodnego 
    z obowiązującą podstawą programową.
  2. Program realizowany jest tygodniowo w kolejnych klasach w ciągu: w kl. V – 1 godz./tyg., w kl. VI – 1 godz./tyg., w kl. VII – 2 godz./tyg., w kl. VIII – 1 godz./tyg.
  3. Przedmiotowy system oceniania z geografii ma na celu:
    1. kształtowanie postaw i zachowań pożądanych społecznie i posługiwanie się nimi we własnych działaniach,
    2. przekazywanie uczniowi informacji o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych pomagających w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, 
      co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć,
    3. motywowanie ucznia do dalszej pracy,
    4. pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju,
    5. dostarczenie rodzicom (opiekunom prawnym), także nauczycielom 
      i dyrektorowi szkoły informacji o efektywności procesu nauczania i uczenia się, wkładzie pracy uczniów nad własnym rozwojem oraz o postępach uczniów w nauce,
    6. umożliwienie nauczycielom ustawicznego doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.
  4. Ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne uczniów w następujących obszarach: wiedza i jej stosowanie w praktyce, kształcone umiejętności oraz aktywność 
    i zaangażowanie w praktyce.
  5. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych uczniów ma służyć monitorowaniu pracy ucznia, rozpoznawaniu poziomu umiejętności i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości z geografii w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających 
    z podstawy programowej i realizowanego programu nauczania oraz formułowaniu oceny.

$1VI.            W ocenianiu bieżącym stosuje się następujące formy sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów:

a.       sprawdziany,

b.      kartkówki,

c.       aktywność na lekcji,

d.      odpowiedzi ustne,

e.       prace domowe,

f.       wyniki pracy grupowej,

g.      prace długoterminowe np. hodowle,

h.      aktywność pozalekcyjna np. osiągnięcia w konkursach.

$1VII.            Zasady przeprowadzania prac pisemnych:

a.       sprawdziany są 45 minutowe, obejmuje zakres materiału z I dłuższego lub II krótszych działów,

b.      uczniowie znają zakres sprawdzanej wiedzy i umiejętności oraz kryteria oceniania,

zapowiadane są z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem, potwierdzone wpisem do dziennika lekcyjnego,

d.      są obowiązkowe,

e.       jeżeli uczeń opuścił sprawdzian z przyczyn losowych to zobowiązany jest go napisać w terminie do 2 tygodni od dnia powrotu do szkoły (przy dłuższej nieobecności ucznia np. ciężka choroba, sanatorium termin nadrobienia braków ustala się indywidualnie z nauczycielem),

f.       jeżeli uczeń opuścił sprawdzian z przyczyn nieusprawiedliwionych pisze 
w terminie wskazanym przez nauczyciela,

g.      kartkówki nie muszą być zapowiadane, mogą być 5, 10, 15 minutowe z 1 – 3 ostatnich tematów lekcji,

h.      wszystkie oceny z prac pisemnych mogą być poprawione w terminie 
do 2 tygodni od dnia otrzymania oceny,

i.        ustalona na nowo ocena zostaje wpisana obok wcześniejszej oceny,

j.        termin oddania poprawionych prac wynosi 14 dni.

$1VIII.            Informacje o ocenach:

a.       oceny są jawne zarówno dla ucznia jak i rodziców( prawnych opiekunów),

b.      sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia są udostępniane:

- uczniowi podczas zajęć edukacyjnych, na których prace są omawiane przez nauczyciela lub na konsultacjach dla ucznia bądź w innym terminie ustalonym z nauczycielem,

- rodzicom podczas zebrań albo indywidualnych spotkań z rodzicami.

$1IX.            Nauczyciel uzasadnia bieżącą ocenę szkolną:

a.       oceny z ustnych form sprawdzania wiedzy i umiejętności oraz z kartkówek nauczyciel uzasadnia ustnie w obecności klasy wskazując dobrze opanowaną wiedzę lub sprawdzaną umiejętność, braki w nich oraz przekazuje zalecenia 
do uzupełnienia braków.

b.      wszystkie oceny ze sprawdzianów uzasadniane są przez nauczyciela pisemnie w formie komentarza.

$1    X.            Uczeń może uzupełnić braki w wiedzy i umiejętnościach, biorąc udział w zajęciach dydaktyczno - wyrównawczych lub drogą indywidualnych konsultacji z nauczycielem.

$1XI.            Uczeń otrzymuje dwie oceny klasyfikacyjne: śródroczną i roczną, które 
nie są średnią arytmetyczną ocen cząstkowych, lecz wynikiem postępów ucznia 
i przyrostem jego wiedzy. 
Ocena wystawiana na koniec drugiego okresu jest oceną roczną, uwzględniającą osiągnięcia ucznia z obu okresów.

$1XII.            Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa Statut Szkoły.

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy 7 oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowej 
autorstwa Arkadiusz Głowacz, Agnieszka Lechowicz, Maciej Lechowicz, Piotr Stankiewicz

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

Dział 1. Położenie i środowisko przyrodnicze Polski

1. Położenie geograficzne Polski

wskazać położenie Polski na mapie Europy;

• wymienić sąsiadów Polski;

• wymienić cechy położenia Polski;

• wymienić skrajne punkty terytorium Polski;

• nazwać województwa i ich stolice.

• wymienić wszystkie województwa i ich stolice;

• podać przykłady konsekwencji rozciągłości południkowej i równoleżnikowej Polski.

• wymienić i wskazać na mapie województwa;

• wymienić i wskazać na mapie sąsiadów Polski;

• wymienić konsekwencje rozciągłości południkowej i równoleżnikowej Polski.

• wymienić i wskazać na mapie województwa i ich stolice;

• scharakteryzować konsekwencje wynikające z rozciągłości południkowej i równoleżnikowej Polski.

• wymienić i wskazać na mapie województwa i miasta będące siedzibami władz samorządowych;

• obliczać rozciągłość południkową i równoleżnikową Polski.

2. Przeszłość geologiczna Polski

• wskazać struktury geologiczna występujące w Polsce.

• korzystając z atlasu nazwać ery, w jakich powstały poszczególne struktury geologiczne;

• wskazać i nazwać struktury geologiczne powstałe w poszczególnych orogenezach.

• opisać na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia geologiczne na terenie Polski.

• wykazać związki między wydarzeniami geologicznymi a zróżnicowaniem ukształtowania terenu.

• scharakteryzować na podstawie map i wykresów budowę geologiczną poszczególnych regionów Polski.

3. Lądolód i polskie pojezierza

• wymienić nazwy zlodowaceń i wskazać ich zasięg na mapie.

• wymienić formy powstałe w wyniku akumulacyjnej i erozyjnej działalności lądolodu.

• omówić uwarunkowania zlodowaceń w Polsce.

• wyjaśnić genezę wybranych form polodowcowych;

• określić możliwość występowania form polodowcowych w najbliższej okolicy.

• omówić cechy charakterystyczne rzeźby młodo- i staroglacjalnej oraz wskazać rejony ich występowania w Polsce.

4. Bogactwo skał
i minerałów

• wymienić różne typy skał i minerałów występujące w Polsce;

• wymienić przykłady wykorzystania skał i surowców mineralnych w działalności człowieka.

• wymienić i wskazać rejony występowania poszczególnych surowców mineralnych.

• opisać na podstawie mapy rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce;

• sklasyfikować skały występujące w Polsce ze względu na ich genezę;

• określić znaczenie gospodarcze surowców mineralnych.

• wskazać surowce mineralne występujące w najbliższej okolicy, ocenia ich przydatność;

• określić zasobność Polski w surowce mineralne na tle Europy.

• omówić zróżnicowanie występowania skał i złóż surowców mineralnych w Polsce z uwzględnieniem budowy geologicznej.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

5. Klimat Polski

• wymienić czynniki kształtujące klimat w Polsce;

• nazwać masy powietrza wpływające na klimat;

• wymienia termiczne pory roku.

• wymienić cechy klimatu Polski, określić rodzaj pogody związanej z poszczególnymi masami powietrza.

• wyjaśnić sposób powstawania frontów atmosferycznych;

• omówić cechy klimatu Polski.

• określić zmiany pogody wynikające z przemieszczania się frontów atmosferycznych.

• scharakteryzować klimat Polski na tle klimatu Europy

scharakteryzować czynniki wpływające na zmienność pogody w Polsce.

6. Zróżnicowanie warunków klimatycznych w Polsce

• wymienić czynniki wpływające na zróżnicowanie warunków klimatycznych w Polsce.

• omówić na podstawie map klimatycznych zróżnicowanie rozkładu temperatur, opadów, długości trwania okresu wegetacyjnego w Polsce.

• wskazać formy działalności człowieka uzależnione od warunków klimatycznych.

• scharakteryzować zależności między warunkami klimatycznymi a rolnictwem, turystyka i transportem.

• omówić cechy charakterystyczne klimatu własnego regionu na tle Polski.

7. Sieć rzeczna Polski

• wskazać na mapie wybrane obiekty hydrologiczne w Polsce.

• nazwać i wskazać na mapie główne dorzecza i zlewiska w Polsce.

• opisać cechy sieci rzecznej w Polsce.

• scharakteryzować dorzecza Wisły i Odry.

• wskazać różnice między dorzeczami Wisły i Odry na tle innych rzek Europy.

8. Polskie lasy

• wskazać na mapie obszary Polski charakteryzujące się największą i najmniejszą lesistością.

• wymienić rodzaje lasów.

• scharakteryzować poszczególne rodzaje lasów ze względu na skład gatunkowy i siedlisko.

• wyjaśnić zależności między warunkami klimatycznymi a szatą roślinną;

• porównać zbiorowiska leśne w różnych częściach Polski.

• wyjaśnić przestrzenne zróżnicowanie wskaźnika lesistości w Polsce oraz na tle Europy;

• ocenić potrzebę racjonalnej gospodarki leśnej.

9. Gleby Polski

• wymienić czynniki glebotwórcze;

• wyjaśnić znaczenie gospodarcze gleb.

• wskazać na mapie rejony występowania poszczególnych typów gleb.

• scharakteryzować wybrane typy gleb.

• ocenić wartość użytkową gleb w Polsce;

• omówić genezę wybranych typów gleb.

• dokonać analizy prostego profilu glebowego.

10. Morze Bałtyckie

• wymienić cechy geograficzne Morza Bałtyckiego.

• opisać położenie Bałtyku, zróżnicowanie linii brzegowej, główne cechy tego środowiska morskiego.

• omówić cechy fizyczne wód Bałtyku i ich zależność od warunków przyrodniczych;

• wskazać państwa nadbałtyckie ze stolicami.

• wyjaśnić zróżnicowanie zasolenia i termiki wód Bałtyku;

• określić znaczenie Bałtyku dla regionu;

• omówić przebieg granicy morskiej Polski.

• wskazać czynniki wpływające na degradację środowiska Morza Bałtyckiego i przedstawić sposoby poprawy warunków.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

11. Stan środowiska

• wymienić zmiany, jakie w środowisku naturalnym wywołuje rozwój gospodarczy.

• podać przykłady działań, które należy podjąć, aby chronić przyrodę Polski.

• wyjaśnić znaczenie terminów: segregacja odpadów, recykling.

• omówić wpływ działalności człowieka na atmosferę, wody i gleby.

• opisać mechanizm powstawania kwaśnych opadów i wymienić skutki na przyrodę i działalność człowieka.

12. Ochrona przyrody

• wymienić podstawowe formy ochrony przyrody w Polsce;

• lokalizować na mapie wybrane parki narodowe.

• lokalizować na mapie wszystkie parki narodowe w Polsce;

• omówić przyrodę w wybranych parkach narodowych.

• wymienić formy ochrony przyrody i wyjaśnić różnice między nimi;

• podać przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody występujących w pobliżu miejsca zamieszkania.

• opisać zasady rozwoju zrównoważonego.

• omówić akty prawne, na podstawie których przyroda w Polsce podlega ochronie.

13. Podsumowanie działu

 

Dział 2. Ludność Polski

14. Ludność Polski na tle Europy i świata

$1·  korzystając z danych statystycznych, odczytać liczbę ludności Polski i innych krajów w różnych okresach;

$1·  zdefiniować przyrost naturalny i rzeczywisty

$1·  porównać liczbę ludności Polski z innymi krajami Europy;

$1·  zdefiniować współczynnik przyrostu naturalnego

$1·  wykonać prosty wykres zmian liczby ludności Polsce;

$1·  obliczyć współczynnik przyrostu naturalnego dowolnego kraju;

$1·  podać przyczyny wzrostu populacji Polski i Europy

$1·  omówić tendencje zmian liczby ludności Polski;

$1·  podać przyczyny ubytku ludności Polski i Europy na początku XX w.

$1·  prognozować zmiany liczby ludności Polski i Europy;

$1·  podać skutki zmiany liczby ludności Polski i Europy.

15. Rozmieszczenie ludności Polski

$1·  wymienić przyrodnicze i pozaprzyrodnicze czynniki osadnicze;

$1·  zdefiniować gęstość zaludnienia.

$1·  odczytywać dane z mapy gęstości zaludnienia Polski i Europy;

$1·  porównać gęstość zaludnienia Polski z innymi krajami Europy;

$1·  zdefiniować ekumenę.

$1·  porównać mapę gęstości zaludnia wg powiatów i gmin w Polsce oraz ocenić zakres informacji prezentowanych na każdej z nich;

$1·  obliczyć gęstość zaludnienia dla dowolnego obszaru.

$1·  podać przyczyny rozwoju populacji najgęściej zaludnionych regionów Polski i Europy;

$1·  wskazać przyczyny rozwoju wielkich ośrodków miejskich w Europie;

$1·  zaprezentować gęstość zaludnienia własnego regionu i porównać do średniej wartości w Polsce.

$1·  wskazać analogie i odmienności w procesach osadniczych w Polsce i innych krajach europejskich;

$1·  porównać na przykładach zalety i wady dla rozwoju demograficznego populacji położonych w centrum i na peryferiach regionu lub kraju.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

16. Rozwój ludności w Polsce i w Europie

$1·  odczytać z wykresów wielkość przyrostu naturalnego;

$1·  zdefiniować wyż i niż demograficzny;

$1·  wskazać na mapie prezentującej poziom współczynnika naturalnego te województwa, w których jest on najwyższy i najniższy.

$1·  wskazać na wykresach okresy wyżów i niżów demograficznych;

$1·  zdefiniować współczynnik urodzeń i zgonów;

$1·  podać przykłady województw o najniższym i najwyższym przyroście naturalnym.

$1·  wykonać prosty wykres zmian ruchu naturalnego ludności w Polsce;

$1·  wskazać okresy występowania w Polsce niżów i wyżów demograficznych;

$1·  przedstawić na mapie zróżnicowanie wielkości przyrostu naturalnego w Polsce według województw.

$1·  określić przyczyny występowania wyżów i niżów demograficznych;

$1·  analizować zmiany wartości przyrostu naturalnego Polski;

$1·  zdefiniować kompensacyjny wyż demograficzny;

$1·  podać przyczyny zróżnicowania wielkości przyrostu naturalnego w Polsce.

$1·  analizować zmiany wartości przyrostu naturalnego własnego regionu;

$1·  ocenić skuteczność działań władz różnych krajów europejskich w zakresie zwiększenia dzietności;

$1·  na dowolnych przykładach określić skutki społeczne i gospodarcze wysokiego i niskiego przyrostu naturalnego (na poziomie województw i krajów).

17. Struktura płci i wieku mieszkańców Polski

$1·  odczytać z piramidy wieku i płci liczebność danej grupy wiekowej;

$1·  określić, jakie dane można odczytać z piramidy wieku i płci;

$1·  zdefiniować współczynnik feminizacji;

$1·  zdefiniować pojęcie przeciętne trwanie życia.

$1·  wskazać na piramidzie wieku i płci przedziały wiekowe ludności w wieku produkcyjnym;

$1·  odczytać z piramidy wieku i płci przedziały wiekowe w których przeważają w polskim społeczeństwie kobiety i mężczyźni;

$1·  wyjaśnić zjawisko nadumieralności mężczyzn.

$1·  obliczyć współczynnik feminizacji dla dowolnego województwa lub kraju

$1·  wykonać prosty wykres zmian współczynnika feminizacji w Polsce po II wojnie światowej

$1·  analizować piramidę wieku i płci i na jej podstawie porównać liczebność grupy ludności w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym

$1·  określić przyczyny zmian współczynnika feminizacji w Polsce;

$1·  porównać piramidy wieku i płci Polski z innych krajów europejskich i ocenić stopień dojrzałości społeczeństw;

$1·  wskazać w Europie kraje o młodym społeczeństwie i kraje ze starzejącą się populacją;

$1·  wykonać uproszczoną piramidę wieku i płci dla Polski.

$1·  ocenić znaczenie imigracji dla populacji społeczeństw starzejących się;

$1·  przedstawić skutki społeczne i kulturowe imigracji do państw o starzejącym się społeczeństwie;

$1·  przedstawić strukturę wieku i płci własnej miejscowości (regionu) i ocenić ją (społeczeństwo młode, dojrzałe, starzejące się).

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

18. Zróżnicowanie społeczne ludności Polski i Europy

$1·  odczytać z wykresów kołowych strukturę ludności;

$1·  zdefiniować pojęcia mniejszość narodowa i etniczna;

$1·  podać przykłady grup etnicznych i mniejszości narodowych w Polsce;

$1·  wymienić religie i wyznania istniejące w Polsce;

$1·  zdefiniować analfabetyzm.

$1·  wymienić mniejszości narodowe i etniczne w Polsce;

$1·  wskazać na mapie zasięg głównych religii i wyznań w Europie.

$1·  wymienić i wskazać na mapie mniejszości narodowe i etniczne oraz główne grupy etnograficzne w Polsce;

$1·  zdefiniować analfabetyzm funkcjonalny;

$1·  omówić poziom wykształcenia społeczeństwa Polski.

$1·  podać przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce;

$1·  podać przykłady krajów wielonarodowych w Europie;

$1·  potrafi wymienić i wskazać na mapie kraje o zróżnicowanej strukturze wyznaniowej;

$1·  potrafi wskazać w Europie kraje w których mieszka duża liczba wyznawców islamu;

$1·  omówić zmiany, jakie zachodzą w poziomie wykształcenia mieszkańców Polski i innych krajów Europy.

$1·  przedstawić skutki społeczne uznania Ślązaków za grupę etniczną w Polsce;

$1·  wskazać przykłady wpływu mniejszości narodowych i grup etnicznych na rozwój kultury narodowej;

$1·  przedstawić wady i zalety dużego zróżnicowania religijnego wybranego kraju Europy;

$1·  porównać poziom wykształcenia statystycznego Polaka i Europejczyka.

19. Praca i bezrobocie

$1·  odczytać z wykresów kołowych strukturę zatrudnienia ludności;

$1·  zdefiniować pojęcia bezrobocia i prywatyzacji.

$1·  zdefiniować pojęcia stopy bezrobocia i ludności aktywnej zawodowo;

$1·  wymienić województwa, regiony Polski, w których bezrobocie jest najwyższe i najniższe.

$1·  podać przyczyny bezrobocia w Polsce;

$1·  przedstawić na mapie zróżnicowanie poziomu bezrobocia w Polsce.

$1·  omówić zmiany, jakie zaszły w strukturze zatrudnienia w Polsce po II wojnie światowej;

$1·  porównać strukturę zatrudnienia w Polsce i w innych krajach Europy;

$1·  analizować wskaźnik bezrobocia w różnych skalach przestrzennych.

$1·  porównać strukturę zatrudnienia w regionie zamieszkania ze strukturą krajową i europejską oraz wskazać przewagi lub zapóźnienia;

$1·  wskazać i ocenić sposoby rozwiązywania problemu bezrobocia w Polsce i w Europie.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

20. Migracje w Polsce i w Europie

$1·  zdefiniować pojęcia migracji, emigranta i imigranta;

$1·  podać przykładów krajów, w których istnieją skupiska Polonii.

$1·  zdefiniować pojęcie salda migracji;

$1·  podać przykłady fal migracyjnych w Polsce;

$1·  przedstawić na mapie rozmieszczenie Polonii na świecie.

$1·  omówić przyczyny migracji;

$1·  przedstawić na mapie rozmieszczenie migracji;

$1·  wymienić kraje, do których najczęściej wyjeżdżają Polacy;

$1·  wymienić kraje, z których najczęściej przyjeżdżają do Polski imigranci.

$1·  wyjaśnić rozmieszczenie migracji;

$1·  omówić konsekwencje migracji.

$1·  porównać dawne i współczesne migracje Polaków;

$1·  porównać migracje Polaków z migracjami
w Europie.

21. Urbanizacja Polski na tle Europy

$1·  wymienić przyczyny migracji ze wsi do miast;

$1·  zdefiniować pojęcia urbanizacja i aglomeracja.

$1·  zdefiniować pojęcia suburbanizacja, aglomeracja monocentryczna i aglomeracja policentryczna (konurbacja);

$1·  podać przykłady aglomeracji monocentrycznej oraz policentrycznej.

$1·  porównać poziom urbanizacji Polski z innymi krajami Europy;

$1·  wskazać na mapie największe aglomeracje Polski i Europy.

$1·  analizować zmiany w osadnictwie wiejskim i miejskim;

$1·  potrafi wymienić przykłady krajów o najwyższym i najniższym poziomie urbanizacji w Europie.

$1·  analizować przestrzenny rozwój przykładowego miasta;

$1·  porównać procesy urbanizacyjne zachodzące w Polsce i w innych krajach Europy.

22. Polskie miasta

$1·  wymienić główne funkcje miasta;

$1·  wymienić przyczyny rozwoju miast w Polsce;

$1·  wymienić 5 największych miast Polski.

$1·  podać przykłady rozwoju miast w dogodnych warunkach przyrodniczych;

$1·  wymienić i wskazać na mapie główne miasta Polski.

$1·  opisać funkcję wybranych miast Polski i Europy;

$1·  analizować sieć miejską Polski i porównać ją siecią miast w Europie.

$1·  określić, które z warunków przyrodniczych i pozaprzyrodniczych sprzyjały rozwojowi miast – podać przykłady z Polski i Europy.

$1·  wyjaśnić na przykładach, dlaczego najszybciej rozwijają się największe miasta.

23. Podsumowanie działu

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

Dział 3. Główne zagadnienia gospodarcze Polski

24. Gospodarka narodowa

$1·  wyjaśnić, co to jest gospodarka narodowa;

$1·  opisać, czym zajmuje się rolnictwo, przemysł i usługi;

$1·  wyjaśnić, co to jest Produkt Krajowy Brutto.

$1·  porównać na podstawie wykresu strukturę PKB wg sektorów gospodarki w Polsce i wybranym kraju europejskim.

$1·  porównać strukturę zatrudnienia wg sektorów gospodarki w Polsce i w krajach Europy Zachodniej;

$1·  zakwalifikować działalność gospodarczą do poszczególnych sektorów gospodarki narodowej.

$1·  sformułować wniosek dotyczący związku między strukturą zatrudnienia oraz PKB a poziomem rozwoju gospodarczego;

$1·  wskazać na mapie politycznej świata kraje o podobnej do Polski wartości PKB na 1 mieszkańca.

$1·  wyjaśnić, co to jest globalizacji i podać przykłady przejawów globalizacji w życiu codziennym;

$1·  podać pozytywne i negatywne skutki globalizacji;

$1·  wymienić inne niż PKB wskaźniki poziomu rozwoju gospodarczego państw.

25. Funkcje rolnictwa i czynniki przyrodnicze jego rozwoju

$1·  wyjaśnić, czym zajmuje się rolnictwo;

$1·  wymienić przyrodnicze czynniki, decydujące o rozwoju rolnictwa w Polsce.

$1·  na podstawie map tematycznych opisać warunki przyrodnicze dla rozwoju rolnictwa w Polsce.

$1·  omówić funkcję gospodarczą, społeczną i przestrzenną rolnictwa;

$1·  scharakteryzować przestrzenne zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce.

$1·  wyjaśnić wpływ zmienności pogody na rolnictwo w Polsce;

$1·  wymienić typy gleb występujących w Polsce i omówić ich przydatność rolniczą.

$1·  omówić przestrzenne zróżnicowanie gleb o różnej przydatności dla rolnictwa;

$1·  wyjaśnić, co to jest agroklimat.

26. Czynniki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa

$1·  wymienić czynniki pozaprzyrodnicze mające wpływ na rozwój rolnictwa w Polsce i omówić wybrane z nich.

$1·  omówić wpływ czynników pozaprzyrodniczych na rozwój rolnictwa w Polsce;

$1·  wymienić jednostki miar używane w rolnictwie (ar, hektar, tona, kwintal).

$1·  interpretować dane statystyczne w celu ustalenia pozycji Polski w produkcji rolnej w Europie i na świecie.

$1·  sprawnie posługiwać się jednostkami miar używanymi w rolnictwie, wykonywać przeliczenia.

$1·  omówić wpływ przynależności do Unii Europejskiej na funkcjonowanie rolnictwa w Polsce.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

27. Uprawa roślin i chów zwierząt w Polsce

$1·  wymienić nazwy podstawowych roślin uprawianych w Polsce oraz gatunki zwierząt hodowlanych;

$1·  opisać na prostych przykładach związek między warunkami naturalnymi a rozmieszczeniem upraw roślin i chowu zwierząt.

$1·  podać przykłady roślin zaliczanych do różnych grup (zboża, pastewne, przemysłowe, owoce i warzywa) uprawianych w Polsce;

$1·  wskazać na podstawie kartogramu województwa o największym i najmniejszym pogłowiu bydła i trzody chlewnej;

$1·  opisać rozmieszczenie podstawowych roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych w Polsce.

$1·  wyjaśnić przyczyny zróżnicowania rozmieszczenia roślin uprawnych w Polsce;

$1·  omówić występowanie chowu zwierząt w Polsce.

$1·  ocenić jakość żywności produkowanej w Polsce i wskazać jej zalety oraz wady.

28. Gospodarka morska

$1·  opisać położenie Polski względem Morza Bałtyckiego;

$1·  wskazać konsekwencje nadmorskiego położenia Polski.

$1·  podać i opisać przykłady działalności gospodarczej w różnych sektorach gospodarki narodowej związanych z gospodarką morską.

$1·  ocenić możliwości rozwoju gospodarki morskiej w Polsce;

$1·  wymienić wybrane gatunki ryb morskich i słodkowodnych.

$1·  opisać perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w podziale na poszczególne obszary działalności gospodarczej.

$1·  wymienić i opisać działania podejmowane przez społeczność międzynarodową w celu ochrony różnorodności biologicznej mórz i oceanów.

29. Przemysł i jego funkcje

$1·  omówić, czym zajmuje się przemysł;

$1·  wymienić przykłady produktów wytworzonych w przemyśle;

$1·  na podstawie wykresu strukturalnego opisać strukturę produkcji przemysłowej według rodzajów działalności gospodarczej.

$1·  wymienić rodzaje działalności przemysłowej i opisać strukturę produkcji przemysłowej według rodzajów działalności gospodarczej w Polsce.

$1·  opisać udział przemysłu w strukturze zatrudnienia oraz wytwarzania Produktu Krajowego Brutto;

$1·  omówić wpływ przemysłu na gospodarkę, społeczeństwo i przestrzeń.

$1·  wymienić i opisać czynniki lokalizacji zakładów reprezentujących wybrane rodzaje działalności przemysłowej;

$1·  opisać wybrany zakład przemysłowy, jego wpływ na otoczenie, w szczególności negatywne oddziaływanie na środowisko przyrodnicze.

$1·  omówić wpływ indywidualnych decyzji konsumenckich na rozwój przemysłu kraju.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

30. Przemysł energetyczny

$1·  wymienić odnawialne i nieodnawialne źródła energii elektrycznej;

$1·  omówić znaczenie węgla kamiennego i brunatnego w strukturze produkcji energii elektrycznej w Polsce.

$1·  omówić przy pomocy mapy tematycznej rozmieszczenie surowców energetycznych w Polsce.

$1·  porównać strukturę produkcji energii elektrycznej według źródeł w Polsce i w wybranych krajach Europy;

$1·  omówić wpływ produkcji energii elektrycznej wg poszczególnych źródeł energii na środowisko przyrodnicze.

$1·  wskazać związek między oszczędzaniem energii a pozytywnym wpływem na przyrodę;

$1·  podać sposoby ograniczenia zużycia energii elektrycznej.

$1·  podać argumenty za i przeciw budowie w Polsce elektrowni atomowej.

31. Okręgi przemysłowe w Polsce

$1·  wyjaśnić znaczenie terminów: zakład przemysłowy, okręg przemysłowy, koncentracja przemysłu, restrukturyzacja przemysłu;

$1·  omówić wpływ przemysłu na środowisko.

$1·  wymienić przyczyny koncentracji przemysłu w okręgach;

$1·  na podstawie mapy wskazać rozmieszczenie okręgów przemysłowych w Polsce.

$1·  omówić na wybranych przykładach, na czym polega restrukturyzacja zakładów przemysłowych w Polsce.

$1·  wymienić zalety i wady koncentracji przemysłu w okręgach przemysłowych;

$1·  podać przykłady deglomeracji przemysłu w Polsce.

$1·  wyjaśnić, czym są specjalne strefy ekonomiczne oraz opisać przyczyny i skutki powstawania SSE w Polsce;

$1·  wskazać na mapie wybrane SSE w Polsce.

32. Przemysł zaawansowanych technologii

$1·  wymienić wybrane produkty przemysłu zaawansowanych technologii;

$1·  na podstawie analizy danych statystycznych porównać nakłady na działalność badawczo-rozwojową w Polsce i krajach Unii Europejskiej.

$1·  wymienia czynniki lokalizacji przemysłu zaawansowanych technologii;

$1·  omawia zmiany czynników lokalizacji przemysłu high-tech względem tradycyjnych gałęzi przemysłu.

$1·  wyjaśnić, czym różni się przemysł zaawansowanych technologii od tradycyjnych gałęzi przemysłu;

$1·  omawia wpływ rozwoju przemysłu zaawansowanych technologii na życie mieszkańców.

$1·  wskazać na mapie lokalizację Krakowskiego Parku Technologicznego i Doliny Lotniczej i omawia ich wpływ na przemysł w Polsce;

$1·  wskazać przykłady sukcesów polskich przedsiębiorstw branży high-tech na arenie międzynarodowej.

$1·  ocenia możliwości dalszego rozwoju przemysłu zaawansowanych technologii w Polsce.

33. Rola usług w gospodarce Polski

$1·  wymienić przykłady działalności gospodarczej zaliczanej do sektora usług.

$1·  scharakteryzować różnorodność usług występujących w Polsce.

$1·  omówić na wybranych przykładach rozwój usług w Polsce.

$1·  wykazać związek między rozwojem usług a podnoszeniem się poziomu rozwoju gospodarczego kraju i regionu.

$1·  wyjaśnić szybki rozwój wybranych usług w Polsce i we własnym regionie.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

34. Transport i łączność

$1·  podać przykłady różnych rodzajów transportu;

$1·  omówić wady i zalety wybranych rodzajów transportu.

$1·  wyjaśnić znaczenie terminów: komunikacja, transport, łączność;

$1·  omówić wady i zalety różnych rodzajów transportu wykorzystywanych w Polsce.

$1·  opisać zależność między stosowanym rodzajem transportu a rodzajem i masą towaru, dystansem, czasem i kosztami;

$1·  wskazać na mapie województwa o najlepiej i najgorzej rozwiniętej sieci drogowej i kolejowej.

$1·  ocenić znaczenie transportu i łączności dla jakości życia mieszkańców i rozwoju gospodarczego kraju.

$1·  uzasadnić konieczność ponoszenia przez państwo wysokich kosztów budowy infrastruktury transportowej.

35. Atrakcje turystyczne Polski

$1·  wymienić najważniejsze atrakcje turystyczne w Polsce i wskazać ich położenie na mapie;

$1·  podać przykłady polskich obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

$1·  omówić wybrane przyrodnicze i pozaprzyrodnicze atrakcje turystyczne w Polsce;

$1·  wymienić obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

$1·  uzasadnić konieczność zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego.

$1·  omówić wpływ mieszkańców Polski na rozwój kulturowy kraju.

$1·  dokonać refleksji nad wartością wybranych walorów turystycznych Polski.

36. Wakacje w Polsce

$1·  wymienić ważniejsze regiony turystyczne Polski;

$1·  omówić wybrany przez siebie region turystyczny w Polsce.

$1·  wskazać na mapie fizycznej Polski regiony o szczególnych walorach turystycznych.

$1·  opisać związek między rozwojem turystyki a wzrostem presji na środowisko przyrodnicze.

$1·  uzasadnić konieczność zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego;

$1·  podać argumenty na to, że Polska jest, bądź nie jest, krajem atrakcyjnym turystycznie.

$1·  podać argumenty świadczące o pozytywnym wpływie turystyki na rozwój gospodarczy oraz o jej negatywnym wpływie na środowisko przyrodnicze.

37. Podsumowanie działu

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

Dział 4. Relacje między elementami środowiska geograficznego

38. Powodzie i ochrona przeciwpowodziowa

$1·  wyjaśnić, czym jest powódź;

$1·  podać przykłady przyczyn występowania powodzi;

$1·  wymienić kilka metod ochrony przeciwpowodziowej.

$1·  odróżnić powódź od wezbrania;

$1·  na podstawie map, danych liczbowych oraz innych materiałów źródłowych podać konsekwencje wystąpienia powodzi.

$1·  uzasadnić stosowanie kilku wybranych metod ochrony przeciwpowodziowej;

$1·  wykazać związek pomiędzy deforestacją a zagrożeniem powodziowym;

$1·  określić wpływ sztucznych zbiorników wodnych na występowanie i skutki powodzi.

$1·  klasyfikować i wyjaśnić przyczyny naturalne i antropogeniczne powstawania powodzi;

$1·  analizować i porównać konsekwencje stosowania różnych metod ochrony przeciwpowodziowej;

$1·  określić wpływ zabudowy obszarów zalewowych na skutki powodzi.

$1·  dokonać oceny zagrożeń powodziowych występujących na wybranym obszarze;

$1·  zaproponować i uzasadnić dobór metod ochrony przeciwpowodziowej na wybranym obszarze.

39. Warunki rozwoju gospodarki energetycznej

$1·  podać przykłady surowców energetycznych wykorzystywanych w Polsce;

$1·  wymienić wady i zalety węgla kamiennego i brunatnego jako surowców energetycznych.

$1·  na podstawie materiałów podać przykłady związków warunków naturalnych z kierunkami rozwoju energetyki;

$1·  dokonać podziału czynników rozwoju energetyki na przyrodnicze i pozaprzyrodnicze.

$1·  na wybranych przykładach uzasadnić rozwój energetyki opartej na odnawialnych źródłach energii w Polsce;

$1·  wyjaśnić związek pomiędzy warunkami pozaprzyrodniczymi kierunkami rozwoju energetyki.

$1·  określić warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze sprzyjające lub ograniczające produkcję energii ze źródeł nieodnawialnych i odnawialnych.

$1·  wyszukać informacje dotyczące warunków rozwoju energetyki w swoim regionie;

$1·  dokonać oceny warunków przyrodniczych i pozaprzyrodniczych rozwoju energetyki w swoim regionie.

40. Rozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskich

$1·  podać cechy środowiska geograficznego i opisać warunki życia w dużym mieście i w strefie podmiejskiej.

$1·  na podstawie map, fotografii oraz danych liczbowych wskazać zmiany zachodzące w wybranej strefie podmiejskiej;

$1·  wymienia przykłady nowych kierunków zagospodarowania terenu w strefie podmiejskiej.

$1·  wyjaśnić przyczyny przenoszenia się mieszkańców do strefy podmiejskiej;

$1·  wyjaśnić przyczyny przenoszenia działalności gospodarczej do strefy podmiejskiej.

$1·  identyfikować i wyjaśnić zmiany w zakresie zagospodarowania terenu i stylu zabudowy na przykładach stref podmiejskich;

$1·  opisać i wyjaśnić zmiany demograficzne zachodzące w strefach podmiejskich;

$1·  podać własną definicję pojęcia suburbanizacja.

$1·  dokonać krytycznej oceny zmian środowiska geograficznego w strefach podmiejskich dużych miast;

$1·  prognozować przyszłe kierunki rozwoju stref podmiejskich.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

41. Wpływ migracji na strukturę demograficzną wsi

$1·  wyjaśnić pojęcie migracji ze wsi do miast;

$1·  podać przykładowe przyczyny przenoszenia się mieszkańców wsi do miast.

$1·  wyjaśnić pojęcie salda migracji;

$1·  na podstawie mapy opisać zróżnicowanie salda migracji w Polsce.

$1·  na podstawie piramidy demograficznej charakteryzować strukturę płci i wieku ludności wybranej wsi lub gminy wiejskiej;

$1·  podać przykłady skutków społecznych i gospodarczych migracji ze wsi do miast;

$1·  wyjaśnić przyczyny zwiększonego odsetka mężczyzn w strukturze ludności niektórych wsi.

$1·  wyjaśnić wpływ migracji na strukturę wieku i zmiany w zaludnieniu na obszarach wiejskich na przykładach wybranych gmin;

$1·  wyjaśnić wpływ restrukturyzacji PGR-ów na zmiany gospodarcze i demograficzne wybranych wsi.

$1·  porównać przyczyny i skutki migracji ze wsi do miast oraz migracji z miast do stref podmiejskich;

$1·  zaproponować sposoby zapobiegania negatywnym skutkom wyludniania się wsi.

42. Zmiany polityczne i gospodarcze a struktura zatrudnienia

$1·  wyjaśnić czym jest bezrobocie;

$1·  podać najważniejsze przyczyny i skutki występowania bezrobocia.

$1·  na podstawie materiałów opisać zmiany liczby zatrudnionych w różnych gałęziach przemysłu w Polsce.

$1·  charakteryzować zmiany w sektorach zatrudnienia w Polsce obserwowane po transformacji gospodarczej;

$1·  wyjaśnić przemiany rynku pracy na przykładzie wybranych miast w Polsce.

$1·  wykazać wpływ przemian politycznych i gospodarczych w Polsce po 1989 r. na zmiany struktury zatrudnienia;

$1·  wyjaśnić przyczyny i konsekwencje wzrostu znaczenia sektora usługowego w Polsce.

$1·  samodzielnie wyszukać informacje na temat sposobów zapobiegania bezrobociu w Polsce;

$1·  ocenić skuteczność działań podejmowanych w celu zmniejszenia bezrobocia.

43. Wpływ sieci transportowej na lokalizację przedsiębiorstw

$1·  podać przykłady przedsiębiorstw, których lokalizacja zależy od bliskości szlaków transportowych.

$1·  na podstawie danych statystycznych opisać zmiany długości sieci dróg szybkiego ruchu w Polsce;

$1·  wyjaśnić, czym jest centrum logistyczne;

$1·  na podstawie mapy określa zmiany w zagospodarowaniu obszarów położonych nieopodal ważnych szlaków komunikacyjnych.

$1·  wyjaśnić korzyści wynikające z lokalizacji przedsiębiorstw w pobliżu szlaków transportowych;

$1·  na wybranym przykładzie określa znaczenie portu morskiego dla rozwoju przedsiębiorstw, w tym zakładów przemysłowych.

$1·  identyfikować związki między przebiegiem autostrad i dróg ekspresowych a lokalizacją przedsiębiorstw przemysłowych, centrów logistycznych i handlowych;

$1·  wyjaśnić na przykładach związek pomiędzy transportem morskim a lokalizacją inwestycji przemysłowych i usługowych.

$1·  na podstawie dostępnych materiałów dokonać oceny dowolnego obszaru położonego w Polsce pod kątem warunków lokalizacji nowych inwestycji przemysłowych i usługowych ze względu na dostępność komunikacyjną.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

44. Walory turystyczne Pobrzeża Bałtyku i Małopolski

$1·  podać przykłady walorów turystycznych Pobrzeża Bałtyku i Małopolski;

$1·  opisać własne wrażenia z wycieczek turystycznych po Polsce.

$1·  wyjaśnić dlaczego wybrane walory przyrodnicze przyciągają turystów;

$1·  na podstawie materiałów udowodnić, że Kraków jest turystyczną stolicą Polski;

$1·  na podstawie diagramów opisać zmiany liczby turystów nad Bałtykiem.

$1·  na podstawie mapy tematycznej opisać zróżnicowanie liczby udzielonych noclegów w nadbałtyckich gminach;

$1·  porównać atrakcyjność turystyczną wybranych miejsc i obiektów w Małopolsce.

$1·  dokonać wieloaspektowej analizy walorów turystycznych Małopolski i Pobrzeża Bałtyku;

$1·  określić wpływ walorów przyrodniczych Pobrzeża Bałtyku oraz dziedzictwa kulturowego Małopolski na rozwój turystyki na tych obszarach.

$1·  odszukać informacje dotyczące walorów turystycznych oraz ruchu turystycznego wybranego regionu Polski;

$1·  projektować zarys strategii rozwoju turystyki w tym regionie.

45. Podsumowanie działu

 

Dział 5. Własny region i „mała ojczyzna”

46. Badanie własnego regionu

$1·  wskazać położenie swojego regionu geograficznego na mapie Polski;

$1·  na podstawie mapy opisywać położenie oraz sąsiedztwo regionu, w którym mieszka.

$1·  charakteryzować środowisko przyrodnicze regionu oraz określa jego główne cechy na podstawie map tematycznych.

$1·  rozpoznawać skały występujące we własnym regionie;

$1·  przedstawiać w dowolnej formie przyrodnicze i kulturowe walory regionu.

$1·  prezentować główne cechy struktury demograficznej ludności i gospodarki regionu na podstawie wyszukanych danych statystycznych i map tematycznych.

$1·  wykazać zależności między elementami środowiska geograficznego na podstawie obserwacji terenowych przeprowadzonych w wybranym miejscu własnego regionu.

47. Jak zaplanować wycieczkę

$1·  podać podstawowe zasady bezpieczeństwa obowiązujące w czasie przygotowania i przeprowadzania wycieczek krajoznawczych.

$1·  dobierać odpowiednią mapę do realizacji wycieczki krajoznawczej;

$1·  w czasie wycieczki wykorzystać mapę do orientacji w terenie.

$1·  dostosować długość i stopień trudności trasy do możliwości i oczekiwań uczestników wycieczki;

$1·  prowadzić dokumentację przebiegu wycieczki krajoznawczej;

$1·  po zakończeniu wycieczki porządkować oraz prezentować zebrane materiały.

$1·  projektować trasę wycieczki krajoznawczej po własnym regionie na podstawie wyszukanych źródeł informacji.

$1·  pełnić funkcję przewodnika w czasie wycieczki krajoznawczej;

$1·  na podstawie samodzielnie zebranych informacji przekazać uczestnikom wycieczki wiadomości dotyczące odwiedzanych miejsc.

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

48. Formy współpracy regionalnej

$1·  podać przykładowe formy współpracy pomiędzy regionami.

$1·  na podstawie dostępnych materiałów wyjaśnić korzyści płynące ze współpracy międzyregionalnej;

$1·  podać korzyści wynikające z zawiązywania związków gmin i powiatów.

$1·  wyszukać informacje dotyczące współpracy własnego regionu z innymi regionami, w tym z regionami zagranicznymi;

$1·  uzasadnić przesłanki zawiązywania umów partnerskich z innymi regionami.

$1·  krytycznie ocenić efekty współpracy międzyregionalnej;

$1·  przeprowadzić prostą analizę zysków i zagrożeń wynikających z naśladowania rozwiązań spotykanych w regionach zagranicznych.

$1·  zaproponować nowe pola i formy współpracy własnego regionu z regionami zagranicznymi.

49. Poznawanie „małej ojczyzny”

$1·  określić obszar utożsamiany z własną „małą ojczyzną” jako symboliczną przestrzenią w wymiarze lokalnym;

$1·  docenić własną role, w kształtowaniu małej ojczyzny.

$1·  przedstawić w dowolnej formie atrakcyjność „małej ojczyzny” jako miejsca zamieszkania, pracy, nauki, rozrywki.

$1·  rozpoznawać w terenie główne obiekty charakterystyczne i decydujące o atrakcyjności „małej ojczyzny”.

$1·  porównać zasięg i wielkość swojej małej ojczyzny z małymi ojczyznami członków rodziny i kolegów;

$1·  wyjaśnić przyczyny różnego postrzegania najbliższego otoczenia przez różne osoby.

$1·  projektować na podstawie własnych obserwacji terenowych, działania służące zachowaniu walorów środowiska geograficznego (przyrodniczego i kulturowego) oraz poprawie warunków życia lokalnej społeczności.

50. Podsumowanie działu

 

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy 8 oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowej
autorstwa Arkadiusz Głowacz, Agnieszka Lechowicz, Maciej Lechowicz, Piotr Stankiewicz

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Uczeń potrafi:

Dział 1. Azja

1. Azja jako kontynent kontrastów geograficznych

$1·  wskazać na mapie umowną granicę między Europą
a Azją;

$1·  odczytać z mapy współrzędne geograficzne skrajnych punktów Azji.

$1·  obliczyć rozciągłość południkową Azji;

$1·  opisać konsekwencje dużej rozciągłości południkowej
i równoleżnikowej Azji.

$1·  przywołać przykłady skrajnych wartości zjawisk geograficznych w Azji,
w szczególności w odniesieniu do: ukształtowania terenu, klimatu, sieci rzecznej, gęstości zaludnienia oraz wartości PKB.

$1·  uzasadnić na podstawie map ogólnogeograficznych
i tematycznych, że Azja jest obszarem wielkich kontrastów geograficznych;

$1·  wyjaśnić zróżnicowanie rozmieszczenia ludności
w Azji.

$1·  podać przyczyny zróżnicowania gospodarczego państw Azji;

$1·  proponować działania zmierzające do ograniczenia ubóstwa w najbiedniejszych krajach Azji.

2. Kultura ryżu
w klimacie monsunowym

$1·  opisać, na podstawie klimatogramu roczny przebieg temperatury powietrza i opadów
w klimacie zwrotnikowym monsunowym;

$1·  wyjaśnić, dlaczego podstawą wyżywienia mieszkańców Azji Wschodniej
i Południowo-Wschodniej jest ryż.

$1·  porównać warunki klimatyczne w klimacie zwrotnikowym suchym
i klimacie zwrotnikowym monsunowym;

$1·  wyjaśnić różnice
w wilgotności powietrza podczas monsunu letniego
i zimowego.

$1·  wyjaśnić mechanizm powstawania monsunu letniego i zimowego;

$1·  opisać zastosowanie ryżu
w życiu codziennym mieszkańców Azji Południowo-Wschodniej.

$1·  wykazać związek między cechami klimatu monsunowego a rytmem upraw i „kulturą ryżu” w Azji Południowo-Wschodniej.

$1·  wyjaśnić, dlaczego opóźniający się monsun letni może być przyczyną wystąpienia klęski głodu.

3. Pacyficzny pierścień ognia

$1·  wyjaśnić, w jaki sposób dochodzi do powstawania trzęsień ziemi;

$1·  zdefiniować tsunami;

$1·  wskazać na mapie obszar określany jako pacyficzny pierścień ognia.

$1·  opisać, na podstawie mapy tematycznej, rozmieszczenie płyt litosfery;

$1·  wyjaśnić związek między przebiegiem granic płyt litosfery a występowaniem rowów tektonicznych, wulkanów, trzęsień ziemi
i tsunami.

$1·  zidentyfikować prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk sejsmicznych i wulkanicznych w odniesieniu do płyt litosfery;

$1·  wymienić negatywny wpływ trzęsień ziemi i tsunami na życie człowieka.

$1·  opisać sposoby zapobiegania tragicznym skutkom trzęsień ziemi i tsunami;

$1·  analizować możliwości przewidywania niebezpiecznych zjawisk sejsmicznych oraz zapobiegania ich skutkom.

$1·  korzystać z nowoczesnych aplikacji informujących
o wystąpieniu zjawisk sejsmicznych;

$1·  podać podstawowe zasady zachowania podczas wystąpienia trzęsień ziemi.

4. Japonia

$1·  opisać na podstawie mapy położenie fizycznogeograficzne Japonii;

$1·  wymienić podstawowe grupy produktów wytwarzanych
w Japonii.

$1·  uzasadnić, że Japonia jest obecnie jedną
z najpotężniejszych
i najnowocześniejszych gospodarek świata.

$1·  opisać warunki przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz określić ich wpływ na rozwój gospodarczy kraju.

$1·  ocenić wpływ warunków przyrodniczych i społeczno-kulturowych na rozwój gospodarczy Japonii.

$1·  zdefiniować problemy mieszkańców Japonii związane m.in. z pogonią za sukcesem i dążeniem do maksymalizowania wydajności pracy.

5. Chiny

$1·  opisać, na podstawie mapy, zróżnicowanie przestrzenne gęstości zaludnienia
w Chinach.

$1·  podać najważniejsze czynniki rozmieszczenia ludności
w Chinach;

$1·  wymienić kierunki rozwoju gospodarczego Chin.

$1·  wymienić i wyjaśnić dawne, obecne oraz przyszłe wyzwania demograficzne Chin;

$1·  zaprezentować główne kierunki rozwoju gospodarczego Chin w XXI w.

$1·  wyjaśnić cele, zasady oraz dokonać oceny polityki jednego dziecka.

$1·  prognozować zmiany roli
i znaczenia Chin w światowej gospodarce i polityce.

6. Indie

$1·  opisać przestrzenne zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego Indii na podstawie mapy;

$1·  opisać zmiany liczby ludności w Indiach.

$1·  podać przykłady czynników utrudniających i ułatwiających rozwój społeczno-
-gospodarczy Indii;

$1·  dokonać charakterystyki wybranych przemian gospodarczych w Indiach.

$1·  wyjaśnić wyjątkowość struktury społecznej
w Indiach;

$1·  ocenić rolę czynników społecznych, w tym kontrastów dla rozwoju gospodarczego Indii.

$1·  szeregować czynniki rozwoju gospodarczego Indii według ich znaczenia dla sytuacji ekonomicznej kraju i jego mieszkańców;

$1·  wyjaśnić znaczenie przemysłu nowoczesnych technologii w rozwoju gospodarczym Indii.

$1·  wskazać kierunki rozwoju społecznego Indii, które mogą mieć kluczowy wpływ na rozwój gospodarczy
w przyszłości.

7. Bliski Wschód

$1·  wskazać na mapie miejsca wybranych konfliktów na Bliskim Wschodzie;

$1·  podać najważniejsze cechy odróżniające region Bliskiego Wschodu od innych regionów na świecie;

$1·  wymienić najważniejsze cechy Islamu.

$1·  opisać wielkość
i rozmieszczenie złóż ropy naftowej na Bliskim Wschodzi;

$1·  wyjaśnić znaczenie zasobów ropy naftowej dla gospodarek państw bliskowschodnich.

$1·  dokonać ogólnej charakterystyki kultury Bliskiego Wschodu ze szczególnym uwzględnieniem struktury religijnej;

$1·  ocenić wpływ czynników społecznych na poziom
i tempo rozwoju gospodarczego państw na Bliskim Wschodzie.

$1·  ocenić planowane kierunki rozwoju społeczno-
-gospodarczego państw na Bliskim Wschodzie pragnących unowocześnić strukturę swojej gospodarki.

$1·  wykazać wieloaspektowość konfliktów obserwowanych na Bliskim Wschodzi;

$1·  udowodnić funkcjonowanie stereotypowego postrzegania regionu Bliskiego Wschodu
w świadomości wielu Europejczyków.

8. Podsumowanie działu



Dział 2. Afryka

9. Afryka na mapie

$1·  wymienić charakterystyczne elementy środowiska przyrodniczego Afryki.

$1·  opisać charakterystyczne elementy środowiska przyrodniczego Afryki.

$1·  przedstawić główne cechy krajobrazów Afryki;

$1·  wyjaśnić genezę wybranych elementów środowiska przyrodniczego Afryki.

$1·  wyjaśnić zależności między wybranymi elementami środowiska przyrodniczego Afryki;

$1·  wykazać cechy świadczące
o zróżnicowaniu środowiska przyrodniczego Afryki;

$1·  nazwać i wskazać na mapie przykładowe krainy w Afryce.

$1·  scharakteryzować wyjątkowe zjawiska przyrodnicze
w Afryce i wyjaśnić ich pochodzenie;

$1·  nazwać i wskazać na mapie przykładowe krainy Afryki i omówić ich specyfikę.

10. Zróżnicowanie klimatyczne Afryki

$1·  nazwać główne masy powietrza i typy opadów występujące w Afryce;

$1·  wymienić strefy klimatyczne-
-roślinne w Afryce.

$1·  opisać dowolną strefę klimatyczno-roślinną Afryki;

$1·  wskazać rejony obfitych opadów i susz w Afryce.

$1·  opisać dowolną strefę klimatyczno-roślinną Afryki uwzględniając gospodarowanie człowieka
w tej strefie;

$1·  wskazać rejony obfitych opadów i susz w Afryce określając przyczyny występujących różnic.

$1·  omówić cyrkulację mas powietrza w strefie międzyzwrotnikowej;

$1·  wyjaśnić wzajemne zależności między strefami klimatycznymi i roślinnymi;

$1·  wskazać na mapie zasięgi występowania poszczególnych stref klimatyczno-roślinnych
w Afryce.

$1·  wykazać specyfikę cyrkulacji mas powietrza nad Afryką;

$1·  wskazać konsekwencje przyrodnicze i gospodarcze cyrkulacji mas powietrza
w Afryce;

$1·  porównać strefy klimatyczno-
-roślinne w Afryce pod względem możliwości ich zagospodarowania przez człowieka.

11. Gospodarowanie w strefie suchej

$1·  podać definicje terminów: Sahel, nomadowie, pustynnienie;

$1·  wskazać na mapie region Sahelu.

$1·  określić warunki przyrodnicze charakterystyczne dla Sahelu.

$1·  wskazać sposoby tradycyjnego gospodarowania w strefie Sahelu;

$1·  wymienić przyczyny pustynnienia.

$1·  określić kierunki zmian sposobów tradycyjnego gospodarowania w strefie Sahelu.

$1·  omówić przyczyny pustynnienia i wskazać sposoby zapobiegania temu procesowi.

12. Na wakacje do Kenii

$1·  pokazać położenie Kenii na mapie;

$1·  nazwać walory przyrodnicze Kenii.

$1·  wymienić kilka walorów turystycznych Kenii.

$1·  wskazać rodzaje turystyki, jakie mogą być realizowane
w Kenii.

$1·  określić znaczenie rozwoju turystyki dla państw Afryki.

$1·  wskazać możliwe konsekwencje dla gospodarki i środowiska przyrodniczego Kenii związane z rozwojem turystyki.

13. Rolnictwo
w Afryce

$1·  wskazać obszary nadwyżek
i niedoborów wody.

$1·  podać nazwy roślin uprawnych Afryki;

$1·  wymienić sposoby gospodarowania w Afryce.

$1·  opisać problemy rolnictwa Afryki.

$1·  wyjaśnić przyczyny
problemów rolnictwa
w Afryce.

$1·  przedstawić przykłady
pomocy międzynarodowej dla społeczeństwa Afryki
i ocenić ich skuteczność.

14. Głód
i niedożywienie

$1·  określić wartości przyrostu naturalnego w Afryce.

$1·  przedstawić główne problemy Afryki;

$1·  wskazać regiony głodu
i niedożywienia w Afryce.

$1·  analizować przyczyny głodu
i niedożywienia w Afryce.

$1·  przedstawić sposoby rozwiązania problemu
głodu i niedożywienia oraz ocenić ich skuteczność.

$1·  przedstawić wskazane
problemy Afryki (konflikty, choroby).

15. Różne oblicza Afryki

$1·  nazwać główne surowce mineralne występujące
w Afryce.

$1·  wskazać regiony słabiej
i lepiej rozwinięte gospodarczo w Afryce.

$1·  wskazać dziedziny gospodarki mogące rozwijać się współcześnie w Afryce.

$1·  omówić specyfikę gospodarki państw słabo
i średnio rozwiniętych gospodarczo w Afryce;

$1·  omówić uwarunkowania społeczne w Afryce.

$1·  wskazać na przyczyny zróżnicowanego rozwoju państw Afryki.

16. Podsumowanie działu

 

Dział 3. Ameryka

17. Ameryka na mapie

$1·  wskazać na mapie
główne jednostki fizycznogeograficzne
Ameryki Północnej
i Południowej.

$1·  opisać warunki naturalne Ameryki Północnej
i Południowej.

$1·  scharakteryzować cechy
środowiska przyrodniczego regionu;

$1·  scharakteryzować wody
powierzchniowe Ameryki Południowej i Północnej.

$1·  określić związki między
poszczególnymi elementami środowiska
przyrodniczego Ameryki Północnej i Południowej.

$1·  Przedstawić, korzystając
z map tematycznych, prawidłowości
w ukształtowaniu powierzchni Ameryki
Północnej i Południowej.

18. Kanada – lasy
i Wielkie Równiny

$1·  wskazać na mapie zasięg lasów i prerii w Kanadzie.

$1·  wymienić czynniki przyrodnicze wpływające na przesunięcie granicy lasów
w Kanadzie.

$1·  wskazać przyczyny przekształcenia większości prerii w obszary rolnicze.

$1·  określić związki między obszarami uprawnymi
i lasami a gospodarką Kanady.

$1·  przedstawić historyczne uwarunkowania
rozwoju rolnictwa
i gospodarki leśnej
w Kanadzie.

19. Wielkie kataklizmy klimatyczne

$1·  zdefiniować pojęcia: cyklon tropikalny, huragan, tornado, powódź i wskazać na mapie regiony występowania tych zjawisk.

$1·  przedstawić konsekwencje katastrofalnych zjawisk przyrodniczych.

$1·  określić warunki niezbędne do uformowania się cyklonu tropikalnego;

$1·  wymienić przyrodnicze skutki powodowane przez huragany.

$1·  przedstawić zależności między działalnością człowieka a intensyfikacją zjawisk katastrofalnych.

$1·  ocenić skalę zagrożeń jakie stwarzają kataklizmy naturalne w Stanach Zjednoczonych.

20. Amazonia

$1·  scharakteryzować las
równikowy.

$1·  przedstawić znaczenie
lasu równikowego dla
Ziemi.

$1·  przedstawić piętrowość
roślinną lasu równikowego;

$1·  wymienić przyczyny deforestacji Amazonii.

$1·  określić związki między
warunkami środowiska
lasu równikowego
a rozwojem gospodarczym tego regionu.

$1·  przedstawić szanse
i zagrożenia związane
z kontynuacją obecnej
polityki gospodarczej
Brazylii.

21. Rdzenni mieszkańcy Ameryki

$1·  wymienić wybrane nazwy grup, plemion rdzennej ludności Ameryki Północnej
i Południowej;

$1·  wskazać regiony, w których nadal żyją plemiona nie podlegające wpływom cywilizacji.

$1·  wskazać przyczyny zaniku rdzennej ludności obu Ameryk;

$1·  zdefiniować pojęcia: Indianin, Kreol, Metys, Mulat, rasizm.

$1·  scharakteryzować
zróżnicowanie etniczne
społeczeństwa Ameryki Północnej i Południowej;

$1·  przedstawić problemy rdzennej ludności Ameryki.

$1·  wymienić i wskazać na mapie państwa Ameryki,
w których rdzenni mieszkańcy stanowią znaczny odsetek społeczeństwa.

$1·  przedstawić historyczne zmiany sytuacji rdzennej ludności obu Ameryk;

$1·  ocenić tendencje zmian
w relacjach między ludnością rdzenną i napływową, występujące w różnych krajach obu Ameryk.

22. Wielkie miasta półkuli zachodniej

$1·  wskazać wielkie miasta
Ameryki Południowej
i Północnej;

$1·  zdefiniować pojęcie
urbanizacji;

$1·  wskazać na mapie
megalopolis w Stanach Zjednoczonych.

$1·  wymienić problemy
wielkich miast Ameryki
Południowej;

$1·  zdefiniować pojęcie dzielnica nędzy.

$1·  podać przyczyny i skutki urbanizacji pozornej;

$1·  przedstawić cechy megalopolis.

$1·  wyjaśnić wpływ warunków środowiska przyrodniczego
na lokalizację
i funkcjonowanie miast
w Ameryce Południowej
i Północnej.

$1·  przedstawić historyczne uwarunkowania
współczesnej sytuacji polityczno-gospodarczej państw Ameryki
Południowej i Północnej.

23. Potęga gospodarcza świata – Stany Zjednoczone

$1·  wymienić elementy
środowiska przyrodniczego Stanów Zjednoczonych wpływające na specyfikę tego kraju;

$1·  wyjaśnić pojęcie technopolia
i podać przykład.

$1·  wymienić cechy wybranej nowoczesnej gałęzi przemysłu;

$1·  wymienić przyczyny marnowania żywności
w Stanach Zjednoczonych.

$1·  opisać warunki rozwoju
nowoczesnych gałęzi
przemysłu w Stanach
Zjednoczonych;

$1·  na podstawie danych statystycznych określić pozycję Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej.

$1·  przedstawić rolę usług
w gospodarce Stanów
Zjednoczonych.

$1·  określić wpływ wielkich koncernów na gospodarkę Stanów Zjednoczonych
i świata.

24. Podsumowanie działu

 

Dział 4. Australia i Oceania. Obszary okołobiegunowe

25. Australia
i Oceania mapie

$1·  wymienić elementy
środowiska przyrodniczego Australii oraz Oceanii wpływające na specyfikę tych obszarów.

$1·  przedstawić wybrane
elementy środowiska
przyrodniczego Australii.

$1·  wyjaśnić genezę wybranych elementów środowiska przyrodniczego Australii oraz wysp Oceanii.

$1·  scharakteryzować klimat
oraz roślinność Australii i wysp Oceanii.

$1·  podać przykłady charakterystycznych zjawisk przyrodniczych w Australii
i Oceanii oraz wyjaśnić ich pochodzenie.

26. Człowiek
w Australii

$1·  nazwać grupy ludności zamieszkujące Australię;

$1·  wskazać regiony koncentracji ludności w Australii.

$1·  wskazać najważniejsze
działy gospodarki Australii;

$1·  omówić przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia ludności Australii.

$1·  omówić relacje między rdzennymi mieszkańcami Australii a przybyszami
z Europy;

$1·  scharakteryzować rolnictwo Australii.

$1·  wyjaśnić zależności między elementami środowiska przyrodniczego
a gospodarką Australii.

$1·  wyjaśnić jak położenie Australii wypływa na gospodarkę tego kraju.

27. Antarktyda – kraina lodu

$1·  wyjaśnić pojęcia: Antarktyda, Antarktyka, Arktyka;

$1·  wskazać na mapie Antarktydę, Antarktykę, Arktykę.

$1·  podać cechy środowiska przyrodniczego Antarktyki.

$1·  wyjaśnić przyczyny
występowania specyficznych warunków środowiska przyrodniczego na obszarach podbiegunowych.

$1·  opisać działalność człowieka na obszarach podbiegunowych.

$1·  wyjaśnić znaczenia Traktatu Antarktycznego dla środowiska przyrodniczego obszarów polarnych.

28. Na stacji polarnej

$1·  wymienić jedną polską stację badawczą funkcjonującą
w Arktyce lub Antarktyce.

$1·  opisać badania jakie są prowadzone na stacjach polarnych.

$1·  wskazać przyczyny zainteresowania człowieka obszarami polarnymi;

$1·  opisać warunki życia
w polarnej stacji badawczej.

$1·  przedstawić historię odkryć polarnych.

$1·  ocenić znaczenie badań polarnych dla gospodarki
i nauki.

29. Podsumowania działu